Κυριακή 26 Ιουνίου 2022

Το όνομα Αυτού...

Σελίδα από το «Έπος του Διγενή Ακρίτα»,

 χειρόγραφο Αθηνών-Άνδρου
Το έπος του Διγενή Ακρίτα θεωρείται το σημείο από το οποίο ξεκινά η Νεοελληνική λογοτεχνία.Η πρώτη ανακάλυψη χειρογράφου στην Τραπεζούντα στη μονή Σουμελά και δημοσίευση του από τον Κων.Σάθα το 1875 ακολουθήθηκε από τη ανακάλυψη πέντε ακόμη Παραλλαγών ,δύο στην Ελλάδα, και από μία σε Ιταλία,Αγγλία,και Ισπανία στο Εσκοριάλ η οποία θεωρείται η πλέον παλαιά και έγκυρη και απ'οτι γνωρίζω η μόνη που κυκλοφορεί στην Ελλάδα.

Ο  εξαιρετικός και βαθύς γνώστης του μεσαιωνικού και βυζαντινού κόσμου Γκυστάβ Σλυμπερζέ (Gustave-Leon Schlumberger) όταν γράφει τα βιβλία του για τον 10ο και 11ο βυζαντινό αιώνα που ονομάστηκαν "Βυζαντινή εποποιία", περίπου  το 1890, γνωρίζει την έκδοση Σάθα η οποία τον εντυπωσίασε ως μνημείο λόγου.

Θεωρεί ότι αυτό το δημώδες έπος δεν μπορεί παρά να έχει ιστορικό έρεισμα και μάλιστα συγκεκριμένο ιστορικό πρόσωπο και συμφωνεί με τους Σάθα-Λεγκράν οι οποίοι υποδεικνύουν ως πραγματικό ιστορικό πρόσωπο του 10ου αιώνα τον ονομαζόμενο Πανθήριο.

Η ταύτιση επιτυγχάνεται αφενός διότι η μητέρα του προέρχεται από τον βυζαντινό οίκο των Δούκα και ο πατέρας του είναι Άραβας έξ έρωτος εκχριστιανισμένος, αφετέρου από δυο ελάχιστες αναφορές στο Ρωσικό χρονικό του Νέστορα και σε αναφορά του Ψελλού.

Η γενικότερη αποσιώπιση από τις πηγές του ηρωικού αυτού προσώπου αποδίδεται στην εμπάθεια του λόγιου αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου επειδή ο Πανθήριος ήταν ευνοούμενος του πεθερού του Ρωμανού Λεκαπηνού και ανιψιός του Κωνσταντίνου Δούκα επίδοξου σφετεριστή του θρόνου του.

Ο Πανθήριος όμως αποκαταστάθηκε και αναγνωρίστηκε από τον  Νικηφόρο Φωκά.

Τις πληροφορίες αυτές βρήκα στο δυσεύρετο έργο του Γκυστάβ Σλυμπερζέ "Ο αυτοκράτωρ Νικηφόρος Φωκάς" και δεν έχω συναντήσει αλλού ούτε ξέρω αν έχουν αμφισβητηθεί στα 130 χρόνια που ακολούθησαν

Κυριακή 8 Μαΐου 2022

Νίκος Εγγονόπουλος

Πάντα από αναβολή σε αναβολή...πέταξε το πουλί..

Υπενθύμιση λοιπόν της σημαντικής έκθεσης έργων του Νίκου Εγγονόπουλου στο Ίδρυμα Θεοχαράκη στο Σύνταγμα.

“Ο Άι Γιώργης”, 1947

Και επειδή ο Εγγονόπουλος κουβαλάει όλη την ηρωική (και δραματική) παράδοση του Γένους,δεν πρέπει να πάτε αδιάβαστοι και να εκτεθείτε μπροστά στον Κλαδά και τον Μπούα γι'αυτό συνιστούμε να αφήσετε λίγο fb κλπ δίκτυα και να ξεστραβωθείτε διαβάζοντας κάτι σαν αυτό:


Επίσης,η φτώχεια θέλει καλοπέραση και το shopping therapy σας λείπει,αλλά εδώ θα βρείτε τον ωραιότατο κατάλογο με όλα τα έργα,αφίσσες και διάφορα άλλα μπιρμπιτσόλια να σας θυμίζουν ευτυχισμένες μέρες.

Κροκόδειλος Κλαδάς-1983

Η είσοδος είναι ελεύθερη,αλλά αν πάτε Σαβ/κο χρειάζεται να το δηλώσετε ηλεκτρονικά.

Μερκούριος Μπούας-1971

Περισσότερες πληροφορίες ΕΔΩ


Κυριακή 13 Μαρτίου 2022

VERUM AMO VERUM VOLO

 


    Σφραγίδα του Διονυσίου Σολωμού.Φέρει το μονόγραμμα του ποιητή και την επιγραφή «VERUM AMO VERUM VOLO» (Την αλήθεια αγαπώ-Την αλήθεια επιθυμώ) .Επιχρυσωμένο ασήμι. Μουσείο Μπενάκη

Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2022

Καμπίνα

  

 …και θα θυμηθούμε ανθρώπους ξεχασμένους που μείνανε για πάντα σ’ένα νυσταγμένο σταθμό ή σ’ένα ανεμοδαρμένο λιμάνικαθώς τους αφήναμε προσπερνώντας, βαριοί από αμαρτίες δικές μας και ξένες…  (7/3/1951)

 


҉

Εγώ δε ζήτησα παραπάνω από μια καμπίνα σ’όλη μου τη ζωή… 

(24/1/1956)

҉

Όποιος δεν φύγει μετανιώνει.

(14/9/1956)


Πέμπτη 23 Δεκεμβρίου 2021

Τὸ Γιαλόξυλο

... Ο κάθε δρόμος βγάζει αργά

μπρος στην δική σου πόρτα..



Ποῦ θραύεται μὲ ἀφροὺς λύσσης τὸ κῦμα, καὶ ὀργώνει τὸ πέλαγος ἄγριος ὁ βορρᾶς; Ἐκεῖ, ὄπισθεν τῆς χαμηλῆς ράχης, ὁποὺ κορυφοῦται εἰς ὑψηλὴν ἀκτὴν πρὸς τὰ βασίλεια τοῦ πόντου, ἁπλώνεται μέγας, ἀχανὴς ὁ κῆπος τοῦ Σαγρῆ τοῦ Γιώργη. Οἱ φράκται του εἶναι ἀπὸ κυδωνιές, εἰς τὴν μίαν πλευράν, ἀπὸ καλαμῶνα καὶ πυκνοὺς θάμνους εἰς τὴν ἄλλην. Ὅλη ἡ ἐργασία τοῦ Γιώργη ἔχει τὴν σφραγῖδα τῆς φιλοκαλίας. Οἱ γείτονές του ὅλοι τὸν ἐζηλοφθονοῦσαν. Αὐτῶν τὰ χωράφια καὶ τὰ ἰδιόκτητα, καὶ ὅσα ὡς κολλῆγαι ἔπαιρναν ὡς μισακά, ποτὲ δὲν ἐκαρποῦσαν. Τοῦ Γιώργη ἀπέδιδαν ἑκατονταπλάσιον καρπόν. Τὴν ἄλλην χρονιὰν ὁ Γιώργης, διὰ νὰ τοὺς εὐχαριστήσῃ, παρῃτεῖτο ἀπὸ τὴν κολληγιάν, καὶ παρέδιδεν εἰς αὐτοὺς τὰ χωράφια. Πλὴν τοῦ κάκου, δὲν ἐκαρποῦσαν. Εἶχε κάποιαν εὐλογίαν ὁ Γιώργης. Ἦτο ἀληθινός, ἀρχαϊκός, λείψανον τοῦ παρελθόντος. Σπάνιον δεῖγμα ἀνθρώπου εἰς τὰς ἡμέρας μας.

Ἀνατολικῶς τοῦ κήπου, ἐσχίζετο ἡ χθαμαλὴ ἀκτὴ πρὸς τὸν αἰγιαλόν, καὶ ἦτο χείμαρρος, καὶ ἦτο χαράδρα, τὴν ὁποίαν εἶχαν σχηματίσει οἱ ὄμβροι ἄνωθεν, καὶ τὰ κύματα τοῦ Γραίου κάτωθεν. Εἰς τὸ μέσον τῆς χαράδρας, ὀλίγας ὀργυιὰς ἀπὸ τὸ κῦμα, ἦτο ἡ βάρκα τοῦ μπαρμπα-Γιώργη, συρμένη ἔξω διαρκῶς. Εἰς τὰ νιᾶτά του, καίτοι χωρικός, ἠγάπα ὁ Σαγρῆς νὰ γιαλεύῃ* ἐνίοτε, καὶ νὰ βγαίνῃ στὸ πυροφάνι τὰς ἀσελήνους νύκτας.

Δίπλα εἰς τὴν βάρκαν τὴν συρμένην ἦτο ἓν γιαλόξυλο, τεράστιον ξύλον, ὅμοιον μὲ κορμὸν γίγαντος, μὲ κολοβὰ ἄκρα χελώνης, χωρὶς βραχίονας καὶ σκέλη.

Πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων εὑρίσκετο ἐδῶ, μισοχωμένο στὴν ἄμμον, τὸ γιαλόξυλο αὐτό. Διὰ νὰ τὸ σηκώσουν ἐχρειάζετο ἡ δύναμις διπλοῦ ζεύγους βοῶν. Καὶ κανεὶς δὲν ἐφρόντισε νὰ τὸ μετακινήσῃ, διότι θὰ ἦτο ἀκριβὸν μετάλλευμα, ἂν ἐπρόκειτο νὰ μετακομισθῇ πρὸς χρῆσιν εἰς τὴν πολίχνην. Ἀπὸ πολλῶν λησμονημένων χρόνων, τὸ βωβὸν ξύλον, διηγεῖτο τὴν ἄφωνον ἱστορίαν του, ἱστορίαν ναυαγίου καὶ φρίκης, ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ὁ ὑλοτόμος τὸ εἶχε ρίψει μὲ στιβαροὺς κτύπους πελέκεως εἰς τὸ βουνόν, μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἥν, ἀφοῦ ὁ ναυπηγὸς τὸ ἐπελέκησε, καὶ τὸ ἐτοποθέτησεν ἐν ἁρμονίᾳ μετ’ ἄλλων ξύλων εἰς τὸ σκάφος, τὸ πλοῖον συνετρίβη εἰς τοὺς ὑπὸ τὸ κῦμα ὑπούλους βράχους, καὶ αὐτὸ ἀποσπασθὲν ἔπλευσεν, ἐβούλιαξε, καὶ ἡ σύρτις τὸ ἔφερε καὶ τὸ ἔρριψεν εἰς τὸν αἰγιαλόν, ὅμοιον μὲ φύλλον φθινοπώρου, βαρὺ φύλλον τῆς αἰωνιότητος ― λευκὴν σελίδα μὲ μυστηριώδη γράμματα, τῆς ἱστορίας τοῦ πόνου…

***

Ὁ Νάσος ὁ Κοψίδας ἦτο τριακοντούτης, μεγαλόσωμος, μὲ ἡλιοκαές, πλατὺ πρόσωπον. Ἦτο γείτων τοῦ Γιώργη τοῦ Σαγρῆ. Ἔσπερνε χωράφια, ἔβοσκε πρόβατα, καὶ προκοπὴν δὲν ἔβλεπεν. Ἔκλεφτε γίδια. Ὀλίγα τινὰ ἕρμαια τοῦ ἐτύχαιναν κάποτε εἰς τὸν ἔρημον ἐκεῖνον αἰγιαλόν. Συντρίμματα ναυαγίων, ὄχι πελώρια, ὅπως τὸ γιαλόξυλον ἐκεῖνο τὸ μοναδικόν, ἔφερνεν ἔξω τὸ κῦμα. Ὄχι σπανίως, κατὰ τὰς φοβερὰς ἐκείνας τρικυμίας τῶν ἀρχῶν τοῦ χειμῶνος, συνέβαινε να ἐκβράσῃ ἡ θάλασσα ζαλισμένους ἀστακούς, κ’ ἕνα πελώριον ὀρφόν, ζωντανὸν καὶ ἀσπαίροντα, δώδεκα ὀκάδων τὸ βάρος. Τοιαῦτα ἦσαν τὰ τυχηρὰ τοῦ Νάσου τοῦ Κοψίδα.

Ποῦ ἡ μακαρία ἐκείνη ἐποχή, ―δὲν ἦσαν πολλὰ χρόνια ἔκτοτε, ἀλλὰ πόσον γρήγορα τὰ παρόντα γίνονται παρελθόντα!― ὁπόταν, εἰς τὸν καιρὸν τοῦ τρύγου, ἀπὸ χρονιὰν εἰς χρονιὰν, ὁ Νάσος ἔκλεφτεν ―ἢ μᾶλλον ἐδανείζετο ἀναρώτα*― τὴν βάρκαν τὴν συρμένην τοῦ καλοῦ γείτονός του, τὴν ἔρριπτε μὲ τοὺς ἡρακλείους βραχίονάς του εἰς τὴν θάλασσαν, τὴν ἐφόρτωνε μὲ πέντε ἢ ἓξ μεγάλες κόφες σταφύλια κλεμμένα, ἔμβαινε κι αὐτὸς μέσα, ἐγύριζε τὴν πλώρην πρὸς τὸ πέλαγος, καὶ κάμνων γουργούλαν* μὲ τὸ κωπίον εἰς τὴν πρύμνην, νύκτα, εἰς τὸν αἰγιαλὸν τοῦ ἀντικρυνοῦ χωρίου, τὴν Πλατάναν, ἐπωλοῦσε τὸ ἐμπόρευμά του εἰς τοὺς πελάτας ποὺ ἤξευρε, (ἦσαν οἰνοποιοί, ἔχοντες τοὺς ληνούς των εἰς τὴν παραθαλασσίαν*, καὶ αὐτὸς τοὺς ἐξύπνα μεσάνυχτα), ἐγύριζεν εἰς τὴν βάρκαν του, καὶ μὲ τὴν γουργούλα πάλιν, εἰς ἑπτὰ μιλίων πλοῦν, νύκτα ἀκόμη, κατέπλεεν εἰς τὴν μικρὰν ἀκτήν, καὶ πάλιν ἔσυρε τὴν βαρκούλαν εἰς τὴν θέσιν της, δίπλα στὸ γιαλόξυλον!…

Τώρα οἱ καιροὶ εἶχον ἀλλάξει πλέον. Κάπως τὸν εἶχον μάθει, καὶ δὲν ἠμποροῦσε πλέον νὰ κάμῃ τέτοια ἀλαφρεμπόρια*. Περίεργον ὅτι καὶ χωρὶς νὰ τὸν ἰδῇ κανείς, φήμη ἀόριστος γεννᾶται, καὶ τὸ πρᾶγμα «μαθεύεται». Ἡ θάλασσα «τὸ λέγει τοῦ κουπιοῦ», καὶ τὸ κουπὶ τὸ λέγει… εἰς ὅλον τὸν κόσμον.

Μίαν τῶν ἡμερῶν, ὁ Γιώργης ὁ Σαγρῆς, θέλων νὰ νουθετήσῃ κάπως τὸν γείτονά του, εἶπε:

—  Κοίταξε καλά, Νάσο· ἡ βάρκα πάλιωσε πλέον· κάνει νερά.

Ὁ Νάσος ἀπήντησε:

—Ἡσύχασε, γείτονα· ξέρω κολύμπι.

Ὁ Γιώργης ἦτο ἑπόμενον ἐκ τῆς κοινῆς φήμης καὶ αὐτὸς νὰ μάθῃ ὅτι ὁ Κοψίδας τοῦ εἶχε κλέψει ἐπανειλημμένως τὴν βάρκαν. Ἀλλ’ ὅμως δὲν ἤθελε νὰ προσβάλῃ ἀποτόμως τὸν Νάσον, ἂν καὶ δι’ αὐτοψίας εἶχε βεβαιωθῆ ὅτι ἡ συρμένη βάρκα εἶχε πλεύσει.

***

Ἂν ἤξευρε καλὸ κολύμπι ὁ Νάσος ὁ Κοψίδας, τὸ ἀπέδειξεν ἐσχάτως, τὸ φθινόπωρον. Εἶχε κλέψει δύο ἢ τρεῖς φορὰς ἐρίφια ἀπὸ τοὺς βοσκοὺς τοῦ βουνοῦ, τοὺς ὁδηγοῦντας κάποτε κάτω εἰς τὸν αἰγιαλὸν τὰ κοπάδια των, διὰ ν’ ἁρμυρίσουν*.

Ἀλλὰ τί νὰ τὰ κάμῃ τὰ κλεμμένα ἐρίφια ὁ Νάσος; Δὲν ἦτο μεγάλη στεριά, ὅπως δυνηθῇ νὰ τὰ κάμῃ ἄφαντα ἐν τῷ ἅμα. Ἀπὸ τὸν ἕνα γιαλὸν τῆς νήσου εἰς τὸν ἄλλον ἦτο μόνον τεσσάρων ὡρῶν δρόμος.

Πρὸς τ’ ἀνατολικὰ τῆς μικρὰς ἀκτῆς, τῆς χαράδρας, ἦτο τὸ Ἀσπρόνησον, βραχῶδες λευκὸν νησίον, ἔρημον καὶ ἄγονον, τὸ ὁποῖον ἀσπρίζει εἰς τὸν ἥλιον ὡς νὰ εἶναι χιονισμένον. Ἐκεῖ εἶν’ αἱ φωλεαὶ τῶν γλάρων καὶ ἄλλων θαλασσίων ὀρνέων, κατὰ καιροὺς δὲ ἔχουν ριγμένα ἐπάνω κουνέλια· ἐνίοτε ἀκούονται αἴγαγροι νὰ βελάζουν θλιβερῶς πρὸς τὸ κῦμα, ὅταν βλέπουν κανένα ψαρὰν μὲ τὴν βάρκαν του νὰ παραπλέῃ. Τὸ νησίον ἀπέχει ἀπὸ τὴν ἀκτὴν ὑπὲρ τὰς ἑκατὸν ὀργυιὰς τόπον.

Ὁ ἄξιος Νάσος, νύκτα καὶ σκότος ἐγυμνώθη, ἐφορτώθη τὰ κατσίκια εἰς τοὺς πλατεῖς ὤμους του, ἀσφαλίσας αὐτὰ διὰ σχοινίου περὶ τὸν τράχηλόν του, ἐρρίφθη εἰς τὸ κῦμα, καὶ κολυμβῶν μὲ ἀπίστευτον τόλμην, ἔφθασεν εἰς τὸ Ἀσπρόνησον. Τὸν ἆθλον τοῦτον φαίνεται ὅτι ἔπραξε δύο ἢ τρεῖς φοράς. Ἐκεῖ ἐνεπιστεύθη τὰ κλεμμένα ἐρίφιά του. Καὶ ἀπὸ τὴν ράχην ἀντικρύ, καθὼς ἔβοσκε καθ’ ἑκάστην τὰ πρόβατά του, τὰ ἐθώπευε μὲ τὸ ὄμμα, καὶ ἠπείλει νὰ πετροβολήσῃ μὲ πελώρια κοτρώνια κάθε ψαρὰν ἢ πορθμέα ὁ ὁποῖος θὰ ἐτολμοῦσε νὰ τοῦ τὰ διαμφισβητήσῃ. Ἦσαν ἰδικόν του θήραμα.

Τέλος, ἦλθαν τὰ Χριστούγεννα, καὶ ὁ Νάσος ἐσκέφθη, ἂν ἔκαμνε νερὰ ἢ ὄχι ἡ συρμένη δίπλα εἰς τὸ γιαλόξυλον παλαιὰ βάρκα τοῦ Σαγρῆ τοῦ γείτονός του, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὴν χρησιμοποιήσῃ μίαν φορὰν ἀκόμη.

Καὶ τὴν βαθεῖαν νύκτα, ὅταν τὸ δρέπανον τῆς σελήνης ἦτο εἰς ἀκμὴν* νὰ κρυβῇ ὄπισθεν τῶν δυτικῶν βουνῶν, ἐξέσκαψε γύρω-γύρω τὴν ἄμμον, ἔστησε τὴν μικρὰν σκάφην, καὶ τὴν ἔσπρωξε πρὸς τὴν θάλασσαν. Ἐμβῆκε, καὶ μὲ τὸ μοναδικὸν κωπίον ἐλαύνων ἔφθασεν εἰς τὸ Ἀσπρόνησον. Ἐξησφάλισε τὴν βάρκαν, ἀνέβη εἰς τὴν ἀπότομον ράχην τοῦ νησιοῦ, ἔκραξε τὰ ἐρίφιά του, καὶ τὰ συνέλαβε. Εἶχε ρίψει πέντε ἐπάνω εἰς τὸ ἐρημόνησον. Τὰ τέσσαρα ἔπιασε μὲ τοὺς βραχίονάς του, τὸ ἓν ἔλειπε. Τὸ ἀνεζήτησε, τὸ ἐκάλεσεν· ἀπήντησε μόνη ἡ ἠχὼ τῶν θαλασσίων ἄντρων, καὶ οἱ πτερυγισμοὶ τῶν φευγόντων γλάρων. Τὸ ἐρίφιον δὲν ἐφάνη. Ἢ τὸ εἶχεν ἁρπάσει ὁ θαλασσαετός, ἢ τὸ εἶχαν ξεφαντώσει οἱ θαλασσινοὶ… ἄνθρωποι.

Τέλος, ἐπεβίβασε τὰ τέσσαρα ἐρίφια, καὶ ἀπῆλθε. Εἰς ὀλίγα λεπτὰ θὰ ἔφθανεν εἰς τὴν ἀκτήν.

Πλὴν τότε εἶδεν ὅτι ἡ φελούκα ἔκαμνε νερὰ πράγματι. Εἰς τὸν ἀνάπλουν δὲν τὸ εἶχε ψηφίσει, ἐπειδὴ ἦτο μικρὸν τὸ κακό. Εἰς τὴν σπουδὴν καὶ ἀνυπομονησίαν του, εἶχε ξεχάσει νὰ πάρῃ μαζί του μίαν φλάσκαν ποιμενικήν, διὰ νὰ βγάζῃ τὰ νερά. Πλὴν τώρα, εἶχε παραγίνει. Ἡ φελούκα ἦτον μισοβουλιαγμένη τῷ ὄντι.

Τὰ ἐρίφια ἔπλεον μέσα εἰς τὸ νερόν, καὶ αὐτὸς ἦτον πνιγμένος ὣς τὸ γόνα. Ὁ δρόμος τῆς βάρκας ἐκόπτετο ἀπὸ τὸ βάρος. Ἡ θάλασσα ἤθελε τὸ ἰδικόν της, διεξεδίκει τὸ θῦμά της.

Τέλος, χωρὶς νὰ βουλιάξῃ ὅλως διόλου ἀκόμη, κατώρθωσε νὰ φθάσῃ μέχρι βολῆς λίθου ἀπὸ τῆς ἀκτῆς. Τότε ἀγκάλιασε τὰ τέσσαρα ἐρίφια, ἄφησε τὴν βάρκαν νὰ βουλιάξῃ, κ’ ἐρρίφθη εἰς τὸ κῦμα. Μετὰ μίαν ἢ δύο ὀργυιὰς ἀφοῦ ἔπλευσε, ἐβίασε τὸ φορτίον του νὰ πλέῃ, ἔφθασεν εἰς τὰ ρηχά. Τὰ ἐρίφια ἐβέλαζον θλιβερῶς. Ἦτο εὐτυχὴς διότι δὲν ἐβιάσθη νὰ κάμῃ ἀβαρίαν.

Ἀπὸ τὴν ἄμμον τοῦ αἰγιαλοῦ, τὸν ἐχαιρέτισε μὲ εἰρωνείαν ἡ φωνὴ τοῦ Γιώργη τοῦ Σαγρῆ:

—  Δὲ σοῦ εἶπα, Νάσο, πὼς ἡ βάρκα ἔκανε νερά;

Ὁ Νάσος, μισοπνιγμένος, ἀποστάζων ἀφροὺς καὶ ἅρμην, σφίγγων μὲ τὰς χεῖρας τὰ τέσσαρα ἐρίφια, ἀπήντησε:

—   Δὲν ἔπαθε τίποτα ἡ βάρκα Γιῶργο, τὸ πρωὶ τὴν ξεβουλιοῦμε… Νὰ γλυτώσουμε πρῶτα τὰ ζωντανά, ἡ μέρα πού ᾽ναι αὔριο.

Ἐξημέρωνε Χριστούγεννα.

(1905)

Σημ.-Οι στίχοι στην αρχή είναι του Γιάννη Ρίτσου

-Το διήγημα αυτό του Παπαδιαμάντη είναι από τα πλέον πρόσφατα που ανακαλύφθηκαν και ταυτοποιήθηκαν. Πρόκειται μάλλον για ημιτελές. Όμως όπως τα αποσπάσματα του Ηράκλειτου ή του Σολωμού έτσι κι αυτό έχει μια αφανή σχεδόν μυστική πληρότητα.


Δευτέρα 22 Νοεμβρίου 2021

Βροχηδόν

 Κι ενώ τα σπασμένα θα τα πληρώνει πάντα ο ιδιωτικός τομέας και τα φτωχομάγαζα, η κρατική υποκρισία κάνει κορωνοπάρτι στο μετρό και τα λεωφορεία ενώ η ακρίβεια και ο χειμώνας εισέρχονται χορεύοντας βαλσάκι...

Αλλά εμείς έχουμε τα βιβλία, φίλους πιστούς κι αγαπημένους να μας φυλάνε από τη βλακεία και τον ψεύτικο καιρό.






1968-1969 Ο Μπόρχες βρίσκεται ως έκτακτος διδάσκων σε πανεπιστήμια των Η.Π.Α.Εκεί και τότε γίνονται αυτές οι συζητήσεις,και ο λόγος του Μπόρχες πάντα μας ενδιαφέρει.

Η έκδοση στην Ελλάδα έγινε το 1985 από τον ΗΡΙΔΑΝΟ και είναι εξαιρετικά δυσεύρετο αφού όπως αναγράφεται κυκλοφόρησαν μόνο 300 αντίτυπα.





 



Ο Άρης Αλεξάνδρου πλήρωσε βαριά το τίμημα της ελευθερίας και του έργου του.Γνωστά αυτά,να πούμε μόνο ότι το βιβλίο του για την Κρονστάνδη όταν εκδόθηκε το 1976 αποτέλεσε παγκοσμίως την πλέον πλήρη καταγραφή των γεγονότων λόγω των πολλών,ανέκδοτων και σπάνιων πηγών που χρησιμοποίησε ο Αλεξάνδρου.






 Ο Φρόυντ τον θεωρούσε σχεδόν πρόδρομο του και παράλληλο -στη λογοτεχνία και το θέατρο-στη διερεύνηση της σεξουαλικότητας.Ο Άρθουρ Σνίτσλερ προχωράει πιο πέρα και χλευάζει την υποκρισία και ιδιαίτερα στα "ερωτικά"."Ο κύκλος του έρωτα" με διαδοχικά επεισόδια όπου σε κάθε επόμενο συμμετέχει το ένα μέλος του ζεύγους του προηγούμενου επεισοδίου, διαλογικά στημένο μπορεί να θεωρηθεί και θεατρικό,έχει παιχτεί άλλωστε.Απολαυστική η υπόγεια ειρωνεία και το χιούμορ.






Τα "ειδύλλια" κυκλοφορούν σήμερα σε άλλες εκδόσεις όμως αυτή η μετάφραση του Ι.Πολέμη των αρχών του 20ου αιώνα έχει μοναδική δροσιά. Κρίμα  που η σεμνοτυφία της εποχής δεν του επιτρέπει να τα μεταγράψει όλα. Ας είναι. Αυτά που μας δίνει είναι μοναδική απόλαυση.






Ο Ρωσσαγγλογάλλος είναι ένα κείμενο/έμμετρη σάτιρα του προεπαναστατικού ελληνικού διαφωτισμού.Δεν γνωρίζουμε τον συγγραφέα.Από τότε όμως ήξεραν και προειδοποιούσαν για τις μάταιες ελπίδες προς τους ξένους καθώς και τις κυνικές βλέψεις και ψευτιές τους.

Αν κρίνουμε από το σημερινό μας προτεκτοράτο μάλλον ο Ρωσσαγγλογάλλος τα κατάφερε περίφημα τα 200 τελευταία χρόνια.





Στο'πα και στο ξαναλέω ότι το Βυζάντιο είναι κατασυκοφαντημένο όχι μόνο από άγνοια αλλά κυρίως από σκοπιμότητα.Να λοιπόν ΚΑΙ ερωτική ποίηση Βυζαντινή από τον Ιωάννη Γεωμέτρη.


  

  



  Βέβαια πρόκειται για ένα σημαντικό έργο της λατινικής και παγκόσμιας λογοτεχνίας. Όμως ουσιαστικά πρόκειται για ένα πολιτικό κείμενο της εποχής του με συγκεκριμένες σκοπιμότητες όπως γράφει στην ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εισαγωγή ο μεταφραστής καθηγ. Θ.Παπαγγελής που μας το δίνει σε πλήρη έμμετρη μορφή. Φυσικά δεν φτάνει την κορυφή του Ομήρου αλλά αντλεί απ'αυτόν,έτσι ο Αινείας πότε μοιάζει του Αχιλλέα,πότε του Έκτορα,πότε του Οδυσσέα κ.ο.κ .









Η μουσική φυσικά έχει ηθική δύναμη αλλά για να τη βρεις που είναι κρυμμένη πρέπει να διαβάσεις έστω αυτή τη μικρή διάλεξη ενός κορυφαίου μουσικού.Και αφού το εμπεδώσεις, να αρχίζεις να χαστουκίζεις όσους ακούνε σκυλοπόπ.


 


 Είναι διαπιστωμένο ότι οι συνέπειες ενός εμφυλίου πολέμου κρατούν τουλάχιστον για 3 γενιές-εγώ πιστεύω για περισσότερες- λόγω της αναπαραγωγής και μεταβίβασης νευρώσεων/ψυχώσεων που οφείλονται σε βαριές τραυματικές εμπειρίες σε στενό κοινωνικό/οικογενειακό κύκλο που σφραγίζονται από τον τρόμο.Οι ψυχολόγοι/ψυχαναλυτές παρουσιάζουν τις εμπειρίες τους με ανθρώπους που το ψυχολογικό τους πρόβλημα σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με τον ελληνικό εμφύλιο.Μια ενδιαφέρουσα οπτική στην έρευνα ενός ιστορικού γεγονότος.
   
 
  Αφού πω ότι ο Σιμενόν γενικά μ'αρέσει θα καταθέσω και τις ενστάσεις μου:1-Επιμένω ότι η κατηγορία αυτή ΔΕΝ είναι λογοτεχνία-2-Δεν επανέρχομαι ποτέ,δηλ.είναι μιας χρήσης κάθε βιβλίο-3-Η πολυγραφία δίνει άνισα έργα και καλούμαστε να ανακαλύψουμε εμείς τις καλές ή όχι στιγμές του  
συγγραφέα. Τέτοια περίπτωση το συγκεκριμένο του Σιμενόν,όχι από τα καλύτερα του μπορώ να πω και το αναφέρω μόνο γιατί με τον ίδιο τίτλο υπάρχει το Τσεχοσλοβάκικο του Χράμπαλ που έγινε ταινία το '60 και αναφέρεται στην αντίσταση κατά τη κατοχή.


   
 


Οι Ηρόστρατοι πάντα θα υπάρχουν και δε θα τους ξέφευγε ο Μακρυγιάννης όπως δεν τους ξέφυγε ο Παπαδιαμάντης,ο Σολωμός,ο Καβάφης και τόσοι άλλοι.Ο Λουκάς Κούσουλας βάζει τα πράγματα στη θέση τους.
Και πόσα χρόνια θα περάσουν για να γίνει κατανοητό ότι ο Μακρυγιάννης δεν είναι Ιστορικός αλλά ιστορική πηγή και μνημείο έκφρασης της ελληνικής γλώσσας δηλ.πρωτίστως θεμελιώδες λογοτεχνικό κείμενο του νέου ελληνισμού.




Ξεκινήσαμε με Μπόρχες παλιό ας τελειώσουμε με Μπόρχες καινούργιο.Εκτός Απάντων αφού "συμμετέχει" άτυπα και η Μαρία Κοδάμα που μαζί της τα τελευταία του χρόνια γυρίζει τον κόσμο,τυφλός αυτός με τα μάτια και το χέρι της Μαρίας.Μεταξύ των σταθμών τους η Αθήνα και η Επίδαυρος κάπου στα '80.