Κυριακή, 13 Μαΐου 2018

Τι είδα και τι έμαθα...

Το περιοδικό "Στέπα" κυκλοφορεί μόνο τρεις φορές το χρόνο μα είναι τόμος ολόκληρος.Το τεύχος 9-Άνοιξη 2018 έχει 420 σελίδες και είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον.

Στο τεύχος αυτό υπάρχει ένα κείμενο του Βαρλαάμ Σαλάμοφ που έγραψε τις "Ιστορίες από την Κολιμά"
Το κείμενο αυτό έχει τίτλο"Τι είδα και τι έμαθα στα Γκουλάγκ" και έχει ενδιαφέρον όχι πολιτικό,αλλά ως κωδικοποίηση της ανθρώπινης φύσης, που αποκαλύπτεται πάντα σε ακραίες καταστάσεις.

Γράφει:

  1. - Πόσο εύθραυστη είναι η ανθρώπινη κουλτούρα,ο πολιτισμός.Ο άνθρωπος γίνεται κτήνος ύστερα από τρεις εβδομάδες σε συνθήκες σκληρής χειρωνακτικής εργασίας,παγωνιάς,πείνας και ξυλοδαρμού.

3-Κατάλαβα ότι η φιλία,η συντροφικότητα,ποτέ δεν γεννιέται σε πραγματικά δύσκολες καταστάσεις-με τίμημα τη ζωή-συνθήκες.Η φιλία γεννιέται σε συνθήκες δύσκολες μεν αλλά ανεκτές(π.χ.στο νοσοκομείο και όχι στο ορυχείο).

7-Κατάλαβα ότι ο άνθρωπος έγινε άνθρωπος γιατί σωματικά είναι δυνατότερος από οποιοδήποτε ζώο-κανένα άλογο δεν αντέχει τις συνθήκες δουλειάς στον Μεγάλο Βορρά.

8-Είδα ότι η μοναδική ομάδα ανθρώπων η οποία κατάφερνε και διατηρούσε ακόμη κάποια ανθρώπινα χαρακτηριστικά στη πείνα και τους ξυλοδαρμούς ήταν οι θρησκευόμενοι και το μεγαλύτερο μέρος των ιερέων
Βαρλαάμ Σαλάμοφ(1907-1982)

9-Οι πρώτοι που έσπαζαν από τις κακουχίες ήταν οι στρατιωτικοί και τα στελέχη του Κόμματος.

10-Είδα πόσο σημαντικό εργαλείο για τον διανοούμενο ήταν η συνηθισμένη προστυχιά.

16-Κατάλαβα ότι μπορείς να ζεις οργισμένος

17-Κατάλαβα ότι μπορείς να ζεις απαθής.

20-Οι σωματικές και ψυχικές μου δυνάμεις αποδείχτηκαν ισχυρότερες απ΄οτι πίστευα σ' αυτή τη μεγάλη δοκιμασία και είμαι υπερήφανος που ποτέ δεν πρόδωσα κανέναν,κανείς δεν βρήκε το θάνατο εξαιτίας μου, κανείς δεν τιμωρήθηκε με επιπλέον ποινή εξαιτίας μου,δεν κατέδωσα κανέναν.

29-Το πάθος της εξουσίας για ατιμώρητες δολοφονίες είναι μεγάλο και υπάρχει από τους υψηλούς αξιωματούχους μέχρι τους απλούς στρατιώτες-με το τουφέκι.

31-Έμαθα ότι τον κόσμο πρέπει να τον χωρίζεις όχι σε καλούς και κακούς ανθρώπους,αλλά σε δειλούς και μη δειλούς.Το 95% των δειλών με την παραμικρή απειλή είναι ικανοί να διαπράξουν κάθε είδους προστυχιές που οδηγούν άλλους ανθρώπους στο θάνατο.

36-Έμαθα να σχεδιάζω τη ζωή μου μόνο για την επόμενη μέρα και όχι παραπάνω.

41-Η γνώση μου για την ανθρώπινη φύση, μου είναι άχρηστη γιατί δεν μπορώ να αλλάξω την συμπεριφορά μου έναντι οποιουδήποτε άθλιου. 

Παρασκευή, 20 Απριλίου 2018

Περιπλανήσεις





Πατριδογνωσία μόλις 100 χρόνων,εκπληκτική από έναν Καρκαβίτσα τολμηρό,ευαίσθητο και αιχμηρό.Αλλά και με λεπτό χιούμορ για την ανθρώπινη γελοιότητα.Εξαιρετική η εισαγωγή του συμπατριώτη του και επίσης γιατρού και συγγραφέα Ηλία Χ.Παπαδημητρακόπουλου.
Θεσσαλονίκη-Μωριάς-Ρούμελη-Θεσσαλία.Μαζί και το συγκλονιστικό "Οι φυλακές του Ναυπλίου" .
Δεν ήξερα ότι αυτά τα κείμενα τα έγραψε όταν ήταν περίπου 25 ετών,ούτε ότι νεώτερος ακόμη συμμετείχε στο Αναρχικό κίνημα της Πάτρας.







Κορυφαίοι Ρώσοι κλασσικοί ζουν και γράφουν για τη μεγάλη πείνα και όχι μόνο, στις περιοχές του Βόλγα.Ένα φαινόμενο που επαναλήφθηκε πολλές φορές στην συγκεκριμένη χώρα.Οι ίδιοι συμμετέχουν στην προσπάθεια βοήθειας προς τον πληθυσμό και έχουν την εμπειρία για να ψάξουν όχι μόνο τα αίτια της σιτοδείας,αλλά και τους λόγους για την ανεπαρκή αντιμετώπιση του προβλήματος.Έτσι στα κείμενα τους περιέχονται κριτική,οργή και αγανάκτηση που χτυπούν τόσο τη κοινωνική
διαστρωμάτωση όσο και την κεντρική τσαρική εξουσία και διοίκηση.Γι'αυτό λογοκρίθηκαν ή απαγορεύτηκε η δημοσίευση τους.







Εκτενές διήγημα του πρωτοπόρου Κωνσταντίνου Θεοτόκη που δημοσιεύτηκε το1898. Σκοτεινό και μεταφυσικό στη μορφή όμως σαφέστατα υπαρξιακό με τον μόνιμο προβληματισμό του Θεοτόκη για τον ρόλο του χρήματος.








Επαναφορά στον Έσσε μετά από χρόνια σε ένα έργο της ωριμότητας του με ψυχαναλυτικές αναφορές.Οι δύο ήρωες, όψεις διαφορετικές του νομίσματος ζωή.












"Από εδώ πέρασε ο Κιλρόι".Πως περνούν οι άνθρωποι από το μάταιο τούτο κόσμο,η σύντομη και δωρική γραφή του Χαριτόπουλου με την μορφή διαλόγου,το δείχνει.Και ποιος είναι ο Κιλρόι το μαθαίνουμε πάλι.











Κάφκα,ο μέγας και βαθύς γνώστης κάθε εξουσίας και της αδυναμίας του ατόμου απέναντι της, στη "Σωφρονιστική αποικία" κάνει ένα βήμα παραπέρα.Το απόλυτα αλλοτριωμένο άτομο ως γρανάζι και εκτελεστικό όργανο μιας μηχανής που αχρηστεύθηκε.
Μικρό διαμάντι,γράφτηκε το 1914-1916 και  δημοσιεύτηκε το 1918.
Το βιβλίο εκτός από το κείμενο περιέχει και την θεατρική του διασκευή που ανέβηκε πριν κάποια χρόνια σε Αθηναϊκή σκηνή.






Μαρτυρίες του Βίκτωρα Ουγκώ ως λεπτομέρειες της ιστορίας.Μερικές ενδιαφέρουσες όπως η καρατόμηση του Λουδοβίκου 16ου ή ο θάνατος του Μπαλζάκ.










Και το θέατρο με Πιραντέλλο.Έργα που δεν έχω δει να παίζονται."Όπως με θέλεις" και το μονόπρακτο "Ένας ηλίθιος".
Στο πρώτο μια πλαστοπροσωπία που θα αποκαλύψει πολλά,στο δεύτερο-ιδιαίτερα δυνατό-ένας νεαρός αποφασισμένος να αυτοκτονήσει διεκδικεί την αξιοπρέπεια και εξευτελίζει τους πολιτικάντηδες...





Σάββατο, 14 Απριλίου 2018

Δεν την αντέχεις εύκολα την Άνοιξη

Σκληρή εποχή
Και προκαλεί κάθε είδους ψυχοπαθολογία να αφήσει τη χειμερία νάρκη της,να ξεχυθεί και να χτυπήσει ότι βρει μπροστά της.
Υπομονή και χειρισμοί...


Πέμπτη, 5 Απριλίου 2018

Οἱ Γάτες τ᾿ Ἅι-Νικόλα

Οἱ Γάτες τ᾿ Ἅι-Νικόλα

Τὸν δ᾿ ἄνευ λύρας ὅμως ὑμνωδεῖ θρῆνον Ἐρινύος αὐτοδίδακτος ἔσωθεν θυμός,
οὐ τὸ πᾶν ἔχων ἐλπίδος φίλον θράσος. ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. 990 ἔπ.

«Φαίνεται ὁ Κάβο-Γάτα...», μοῦ εἶπε ὁ καπετάνιος
δείχνοντας ἕνα χαμηλὸ γιαλὸ μέσα στὸ πούσι
τ᾿ ἄδειο ἀκρογιάλι ἀνήμερα Χριστούγεννα,
«... καὶ κατὰ τὸν Πουνέντε ἀλάργα τὸ κύμα γέννησε τὴν Ἀφροδίτη
λένε τὸν τόπο Πέτρα τοῦ Ρωμιοῦ.
Τρία καρτίνια ἀριστερά!»
Εἶχε τὰ μάτια τῆς Σαλώμης ἡ γάτα ποὺ ἔχασα τὸν ἄλλο χρόνο
κι ὁ Ραμαζὰν πῶς κοίταζε κατάματα τὸ θάνατο,
μέρες ὁλόκληρες μέσα στὸ χιόνι τῆς Ἀνατολῆς
στὸν παγωμένον ἥλιο
κατάματα μέρες ὁλόκληρες ὁ μικρὸς ἐφέστιος θεός.
Μὴ σταθεῖς ταξιδιώτη.
«Τρία καρτίνια ἀριστερά» μουρμούρισε ὁ τιμονιέρης.
...ἴσως ὁ φίλος μου νὰ κοντοστέκουνταν,
ξέμπαρκος τώρα
κλειστὸς σ᾿ ἕνα μικρὸ σπίτι μὲ εἰκόνες
γυρεύοντας παράθυρα πίσω ἀπ᾿ τὰ κάδρα.
Χτύπησε ἡ καμπάνα τοῦ καραβιοῦ
σὰν τὴ μονέδα πολιτείας ποὺ χάθηκε
κι ἦρθε νὰ ζωντανέψει πέφτοντας
ἀλλοτινὲς ἐλεημοσύνες.
«Παράξενο», ξανάειπε ὁ καπετάνιος.
«Τούτη ἡ καμπάνα-μέρα ποὺ εἶναι-
μοῦ θύμισε τὴν ἄλλη ἐκείνη, τὴ μοναστηρίσια.
Διηγότανε τὴν ἱστορία ἕνας καλόγερος
ἕνας μισότρελος, ἕνας ὀνειροπόλος.
«Τὸν καιρὸ τῆς μεγάλης στέγνιας,
- σαράντα χρόνια ἀναβροχιὰ -
ρημάχτηκε ὅλο τὸ νησὶ
πέθαινε ὁ κόσμος καὶ γεννιοῦνταν φίδια.
Μιλιούνια φίδια τοῦτο τ᾿ ἀκρωτήρι,
χοντρὰ σὰν τὸ ποδάρι ἄνθρωπου
καὶ φαρμακερά.
Τὸ μοναστήρι τ᾿ Ἅι-Νικόλα τὸ εἶχαν τότε
Ἁγιοβασιλεῖτες καλογέροι
κι οὔτε μποροῦσαν νὰ δουλέψουν τὰ χωράφια
κι οὔτε νὰ βγάλουν τὰ κοπάδια στὴ βοσκὴ
τοὺς ἔσωσαν οἱ γάτες ποὺ ἀναθρέφαν.
Τὴν κάθε αὐγὴ χτυποῦσε μία καμπάνα
καὶ ξεκινοῦσαν τσοῦρμο γιὰ τὴ μάχη.
Ὅλη μέρα χτυπιοῦνταν ὡς τὴν ὥρα
ποῦ σήμαιναν τὸ βραδινὸ ταγίνι.
Ἀπόδειπνα πάλι ἡ καμπάνα
καὶ βγαῖναν γιὰ τὸν πόλεμο τῆς νύχτας.
Ἤτανε θαῦμα νὰ τὶς βλέπεις, λένε,
ἄλλη κουτσή, κι ἄλλη στραβή, τὴν ἄλλη
χωρὶς μύτη, χωρὶς αὐτί, προβιὰ κουρέλι.
Ἔτσι μὲ τέσσερεις καμπάνες τὴν ἡμέρα
πέρασαν μῆνες, χρόνια, καιροὶ κι ἄλλοι καιροί.
Ἄγρια πεισματικὲς καὶ πάντα λαβωμένες
ξολόθρεψαν τὰ φίδια μὰ στὸ τέλος
χαθήκανε, δὲν ἄντεξαν τόσο φαρμάκι.
Ὡσὰν καράβι καταποντισμένο
τίποτε δὲν ἀφῆσαν στὸν ἀφρὸ
μήτε νιαούρισμα, μήτε καμπάνα.
Γραμμή!
Τί νὰ σοῦ κάνουν οἱ ταλαίπωρες
παλεύοντας καὶ πίνοντας μέρα καὶ νύχτα
τὸ αἷμα τὸ φαρμακερὸ τῶν ἑρπετῶν.
Αἰῶνες φαρμάκι γενιὲς φαρμάκι».
«Γραμμή!
Τί νὰ σοῦ κάνουν οἱ ταλαίπωρες
παλεύοντας καὶ πίνοντας μέρα καὶ νύχτα
τὸ αἷμα τὸ φαρμακερὸ τῶν ἑρπετῶν.
Αἰῶνες φαρμάκι, γενιὲς φαρμάκι».
«Γραμμή!» ἀντιλάλησε ἀδιάφορος ὁ τιμονιέρης.
Τετάρτη, 5 Φεβρουαρίου 1969

                                                                           Γιῶργος Σεφέρης

Κυριακή, 4 Μαρτίου 2018

Η πίπα του Στάλιν

Η φράση του  Όργουελ "κάθε αστείο είναι μια μικρή επανάσταση" ισχύει.
Και ο Μπαχτίν στη μελέτη του για τον Ραμπελαί θεωρεί το γέλιο ως ανατρεπτικό και αντιεξουσιαστικό στοιχείο.
Κάθε είδους εξουσία και πολύ περισσότερο οι απολυταρχίες, φοβούνται και διώκουν το αστείο/ανέκδοτο που αναφέρεται σ' αυτές.

Το βιβλίο " Η πίπα του Στάλιν και άλλα (αντι)Σοβιετικά ανέκδοτα" από την "Κίχλη" είναι μια μοναδική συλλογή από τα καλύτερα πολιτικά ανέκδοτα που κυκλοφορούσαν όχι μόνο στην πρώην ΕΣΣΔ αλλά και στις χώρες δορυφόρους.Διατρέχουν χρονικά όλη την περίοδο από τον Λένιν έως τον Γκορμπατσώφ.
Ο τίτλος προέρχεται από το ανέκδοτο με την πίπα του Στάλιν που κλάπηκε.
Εκτός από τα ανέκδοτα, περιλαμβάνει και την εκδοχή του περιβόητου "Ράδιο-Ερεβάν-Οι ακροατές μας ρωτούν,εμείς απαντούμε".
Η ιδιαιτερότητα αυτών των ανεκδότων που τους δίνει ποιότητα και...επικαιρότητα είναι ότι φτιάχτηκαν εναντίον μιας εξουσίας μακροχρόνιας,που δεν απαιτούσε μόνο την ανοχή των πολιτών, αλλά τους επέβαλε την ενθουσιώδη συμμετοχή τους σε κάθε ανοησία και έγκλημα της.

Εξαιρετική η εκτενέστατη εισαγωγή του Γιώργου Τσακνιά ο οποίος έκανε την ανθολόγηση και την απόδοση.

Μεζεδάκια


  • -Ποιος έφτιαξε το κανάλι που συνδέει την Βαλτική με την Λευκή θάλασσα ?
-Τη δεξιά όχθη αυτοί που έλεγαν ανέκδοτα.Την αριστερή αυτοί που τα άκουγαν.


  • Το μέλλον δεν είναι δύσκολο να το προβλέψεις,αλλά το παρελθόν αλλάζει διαρκώς.
 (όταν γινόταν οι αλλαγές ηγεσιών και αναθεωρούσαν τα πεπραγμένα των προηγούμενων)


  • Στα γραφεία της KGB 
-Τι θέλεις πολίτη, ρωτάει ο πράκτορας
-Ήλθα να δηλώσω ότι μου έκλεψαν τον παπαγάλο μου
-Αυτό πρέπει να το δηλώσεις στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής σου.
-Το ξέρω ότι πρέπει να το δηλώσω εκεί.Εδώ ήλθα να δηλώσω ότι διαφωνώ  με τις πολιτικές απόψεις του παπαγάλου μου.


  • Η δασκάλα στο σχολείο ρωτάει τον Ιβάν
-Τι δουλειά κάνει ο μπαμπάς σου Ιβάν ?
-Είναι στέλεχος του Κόμματος
-Και η μαμά σου?
-Ούτε η μαμά μου δουλεύει.


  • Ποια είναι η πιο ουδέτερη χώρα στον κόσμο?
-Η Τσεχοσλοβακία.Δεν παρεμβαίνει ούτε καν στα εσωτερικά της
(μετά την εισβολή των σοβιετικών το 1968)


  • Εδώ Ράδιο-Ερεβάν
Οι ακροατές μας ρωτούν:"Είναι αλήθεια ότι ο μαρξισμός-λενινισμός είναι επιστήμη? "


Εμείς απαντάμε: "Όχι. Αν ήταν θα τον είχαν δοκιμάσει πρώτα σε πειραματόζωα"


Κυριακή, 18 Φεβρουαρίου 2018

...μόνο για τους στρατιωτικούς,

Διαβάζω

"Αλλαγές στον νόμο Κατσέλη  προαναγγέλλει ο υπουργός Οικονομίας και Ανάπτυξης, Δημήτρης Παπαδημητρίου, σε συνέντευξή του. 

Διευκρινίζει παράλληλα ότι η δυνατότητα ο δανειολήπτης να έχει προτεραιότητα έναντι των funds για εξαγορά «κόκκινων» δανείων θα ισχύσει μόνο για τους στρατιωτικούς...."




Δεν έχεις ούτε τη δύναμη να σχολιάσεις τόσο ξεδιάντροπο κυνισμό που ευθέως προσδιορίζει τη θέση σου -και την κάστα σου-σε τούτη την αποικία του πλιάτσικου.

Παρασκευή, 16 Φεβρουαρίου 2018

Ένα Σαρβάιβορ στο Μοναστηράκι

από harddog-sport

Μεσημεράκι με λιακάδα στο Μοναστηράκι. Η πλατεία, όπως έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια, είναι να τη λατρεύεις. Κούκλα! Και παραδίπλα στην εκβολή τής Ερμού που κατεβάζει ποτάμια τον κόσμο, απλώνεται τα κεμπατζίδικα. Στου Θανάση και στου Μπαϊρακτάρη η πληρότητα είναι πάνω από εβδομήντα τοις εκατό. Καθημερινή, αλλά ο κόσμος γεμίζει τα τραπέζια σαν Κυριακή. Οι πελάτες ανακυκλώνονται. Τρώνε,
φεύγουν και τα τραπέζια δεν καθαρίζονται αμέσως από τα γκαρσόνια που τρέχουν για να προλάβουν. Και τότε συμβαίνει κάτι καταπληκτικό.

Ένας νέος άνθρωπος κατευθύνεται με γρήγορα βήματα σε τραπέζι που μόλις έχει αδειάσει, παίρνει δυο από τις αφημένες πίτες (που αποτελούν τη βάση στα πιάτα του κεμπάπ και συχνά ο κόσμος δεν τις τρώει, τουλάχιστον όλες), τις ρίχνει πάνω σε ένα μάτσο χαρτοπετσέτες που κρατάει στο ανοικτό του χέρι, πετάει πάνω μερικές τηγανιτές πατάτες-υπολείμματα και φεύγει με γρήγορα βήματα. Σε λίγο επανέρχεται, κάνει το ίδιο, ξαναφεύγει και ξανάρχεται σε άλλο τραπέζι που έχει αδειάσει. Οι δυο πρώτες επιχειρήσεις ήταν για να ταΐσει την οικογένεια, η τελευταία για να φάει ο ίδιος. Φτιάχνοντας τη «μερίδα» του μάλιστα, πήρε από το τραπέζι ένα χρησιμοποιημένο πιρούνι και με ταχύτητα έριξε πάνω στη «σύνθεση» της πίτας με τις πατάτες, μερικές πιρουνιές από τζατζίκι που είχε απομείνει στα πιάτα. Το γεύμα ήταν, πλέον, πλούσιο...

Ο νέος που μας απάλλαξε από λίγα αποφάγια, αυτά που θα κατέληγαν στα σκουπίδια, ήταν ξένος, μελαχρινός και αξιοπρεπής. Έκανε ό,τι έκανε γρήγορα, σε λίγα δευτερόλεπτα κάθε επιχείρηση, χωρίς να ενοχλήσει και δίχως να τον ενοχλήσουν. Δεν ντράπηκε, σημασία για εκείνον είχε η επιβίωση. Σε αυτό το αληθινό Σαρβάιβορ της ζωής υπάρχει πλήρης κατανόηση.

Και θλίψη για τον κόσμο που ζούμε.