Τετάρτη, 15 Νοεμβρίου 2017

Η μόνη φιλοκτημοσύνη μου


Ἂς εἰσδύῃ μία μόνη ἀκτὶς ἡλίου, ἅμα τῇ ἀνατολῇ, διὰ τοῦ θαμβοῦ φεγγίτου, εἰς τὸν πενιχρὸν θάλαμον, μὲ τοὺς τέσσαρας τοίχους ἀσβεστωμένους λευκούς, μὲ μίαν ψάθαν, καὶ ἐπ᾽ αὐτῆς μικρὸν ἀμαυρὸν κιλιμάκι στρωμένα ἐπὶ τοῦ πατώματος, μὲ δύο προσκεφαλάδες* ἀκουμβημένας σύρριζα εἰς τοὺς τοίχους, ἔνθεν καὶ ἔνθεν τῆς γωνίας τοῦ πυρός, ὅπου τέσσαρες ξηροὶ δαυλοὶ καὶ δύο μεγάλα ξύλα ὀρθὰ καίουσι καὶ βρέμουσιν ἐπὶ τῆς ἑστίας. Τοιοῦτος νὰ εἶναι ὁ χειμερινὸς θάλαμος, ἔχων τὰ νῶτα ἐστραμμένα πρὸς βορρᾶν καὶ πρὸς δυσμάς, συνεχόμενος μὲ ἄλλον βορεινὸν θαλαμίσκον, ὅστις νὰ εἶναι συγχρόνως δῶμα καὶ ἡλιακωτὸν καὶ ὑπερῷον. Κατεσκευασμένος μὲ πλίνθους, μὲ ξυλοτοίχους, στεγασμένος μὲ ξύλα καὶ μὲ κεράμους, ἀφάτνωτος, ἀνώροφος, εὐήλιος, ἀθέρμαστος, εὐήνεμος, σχεδὸν ὑπαίθριος, μὲ τὸ μόνον ὑψηλὸν καὶ πλατὺ παράθυρον τὸ ἀπᾷδον εἰς ὅλον τὸν ρυθμὸν τοῦ κτιρίου, καί, χάριν πολυτελείας, μὲ πηχυαίαν ὕαλον, διὰ ν᾽ ἀπολαύῃ τις ὄρθιος, εἰς τὰ βασίλεια τοῦ Βορρᾶ, τὴν μεγάλην θέαν καὶ τὴν μεγάλην πάλην. Τοιαύτη θὰ ἦτο, χωρὶς νὰ παραβῶ τὴν δεκάτην Ἐντολήν, ἡ μόνη φιλοκτημοσύνη μου καὶ ἡ μόνη μου πλεονεξία.
Ὁ οἰκίσκος νὰ εἶναι κτισμένος ἐπὶ βράχου ὑψηλοῦ, ἐπὶ τοῦ μόνου ὑψηλοῦ βορεινοῦ βράχου τοῦ προσφιλοῦς εἰς τὰς ἀναμνήσεις μου. Ἐκεῖ ἁπλοῦται ἀτελείωτον τὸ πέλαγος ἀνὰ τὴν ἀχανῆ ἔκτασιν ἀπὸ ἀκτῆς ἕως ἀκτῆς καὶ ἀπὸ κόλπου ἕως κόλπου, καὶ χαμηλώνει ὁ οὐρανὸς εἰς τὴν μίαν ἄκραν τὴν ἀπωτέραν, διὰ νὰ περιπτυχθῇ ἐγγύτερον τὴν ἐσχατιὰν τῶν θαλασσῶν, ὁ σάπφειρος φιλῶν τὸν σμάραγδον, τὸ βαθύχλωρον ἀντασπαζόμενον τὸ γλαυκόν. Φυσᾷ ὁ Καικίας κατερχόμενος ἀπὸ τὰ βουνὰ τῆς Θρᾴκης, καὶ ὁ Βορρᾶς παγερὸς ἀποσπᾶται μυριοπτέρυγος ἀπὸ τὸν νεφελοσκεπῆ καὶ χιονοστέφανον Ἄθω, καὶ ὁ Ἀργέστης ριγηλὸς καταβαίνει ἀπὸ τὸν γεραρὸν Ὄλυμπον· φρίσσει τὸ κῦμα εἰς τὴν ἐπαφὴν τῆς ψυχρᾶς πνοῆς, φρικιᾷ ὁ πορφυροῦς πόντος ἀπὸ τὴν κραταιὰν αὔραν, ρυτιδοῦται ἡ θάλασσα ἀπὸ τὴν ἀλλεπάλληλον ραγδαίαν ριπήν, ἀγριαίνει τὸ πέλαγος, ὠρύεται μανιωδῶς ἡ καταιγίς, ρήγνυται τὸ κῦμα εἰς τοὺς σκληροὺς αἰχμηροὺς βράχους. Συννεφοῦται ὁ οὐρανὸς ἀπὸ τὰς μαύρας κάπας τῶν θυελλῶν τὰς σωρευομένας ἐπάνω του, φαεινὸς στῦλος προκύπτει ἐν ἀκαρεῖ ἐν μέσῳ ἀχανοῦς κυκεῶνος μελανῶν στροβίλων· ἰδοὺ ἡ ἀκτὶς θὰ διώξῃ τὸ ἔρεβος, ἡ γαλήνη θὰ ἐξώσῃ τὸν τυφῶνα…..
(Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης "Η Γλυκοφιλούσα 1894)

Σάββατο, 28 Οκτωβρίου 2017

...ήθελα περισσότερο φως

Από συνέντευξη του  Άκι Καουρισμάκι με αφορμή την τελευταία του ταινία «Άλλη Όψη της Ελπίδας»

.....αλλά η Φινλανδία παραείναι σκοτεινή, κάτι που φτάνει μέχρι την καρδιά και τη συμπεριφορά των κατοίκων της. Τόσα χρόνια κλεισμένος στην αίθουσα του μοντάζ και στα σινεμά, ένιωσα κάποια στιγμή ότι ήθελα περισσότερο φως – εσωτερικό κι εξωτερικό. Στη Φινλανδία λες «καλημέρα» και πρέπει να είσαι σοβαρός. Ακόμη και αστείο να λες, πρέπει να είσαι σοβαρός.
-Υπάρχουν άλλοι άνθρωποι στη Φινλανδία με τη δική σας αίσθηση του χιούμορ;
Γιατί, υπάρχουν άνθρωποι στη Φινλανδία;

Κυριακή, 8 Οκτωβρίου 2017

Η αλλαξιά της θάλασσας

Πόσα μνήματα κλέψατε και πόσες αλήθειες;
Αυτό είναι που ηχεί
                               υπεράνω των κεφαλιών μας
Το τάμα.

                    🔷

Δεν χρωστάω πουθενά
Μοναχά στη θάλασσα
Την τέφρα μου


                   🔵


Γελαστήκαμε.


Δεν ήταν αστέρι αυτό

                              που αγναντεύαμε
                                 αγκαλιασμένοι.
Προβολέας ανάκρισης
Ήταν.


                    🔷


Πως αδειάσαμε όλες μας 

τις στέρνες
Και πως 
γεμίσαμε τα κτήματα μας
κλαδιά κομμένα;

                   🔵


Μια αρμαθιά ευλογίες απ' το εικονοστάσι

ξεκρέμασα 
κι έκανα να φύγω.
Μ' ένα σύννεφο στα δόντια.
Χωρίς να νοιάζομαι
αν θα με ξεδιψάσει
ή
θα πνιγώ

Κυριακή, 1 Οκτωβρίου 2017

Φτωχοί συγγενείς...

Περί Καταλωνίας ο λόγος.
Για ποια ανεξαρτησία ακριβώς ψηφίζουν? Μήπως την ανεξαρτησία από το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες? Γιατί ούτε η Μαδρίτη είναι ανεξάρτητη.
Οι Καταλανοί ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΠΛΗΡΩΝΟΥΝ για τους φτωχούς συγγενείς τους τα χαράτσια που επέβαλλαν οι πραγματικοί κυρίαρχοι.Τόσο απλά.
Τα υπόλοιπα γνωστά πολιτικάντικα κουραφέξαλα.
Και έρχεται γάντι στους κυρίαρχους το Διαίρει και Βασίλευε.Θα τους τσακίζουν ευκολότερα αμφότερους φτωχούς και φτωχότερους Νότιους.

Κι όσο θυμάσαι τα αιτήματα,τις ιδέες και το αίμα της δεκαετίας του ΄30,σε πιάνει απελπισία πως φτάσαμε στο σήμερα.

Κυριακή, 24 Σεπτεμβρίου 2017

Μικρές περιπλανήσεις



Ο Σουηδός Γκούσταβ Γκέιγερσταμ (1850-1909) συγχρονος  του Στρίντμεργκ είναι η τελευταία μου ανακάλυψη.
Μεταφράζει ο Λέων Κουκούλας που τον ανακαλύπτει τυχαία προπολεμικά.

Δυνατή νουβέλα με λιτό λόγο και βάθος.
Από τις παλιές ωραίες εκδόσεις "Αστρολάβος/Ευθύνη" που δεν υπάρχουν πλέον,αν και αρκετοί τίτλοι κυκλοφορούν ακόμη.












Σ'ένα πανηγύρι ένα ζευγάρι ηλικιωμένων γύφτων πουλούσε...βιβλία.Προφανώς αναλφάβητοι πολλά βιβλία ήταν ανάποδα διότι το οπισθόφυλλο τους ήταν περισσότερο οικείο.
Ανάμεσα σε ότι σαβούρα κυκλοφορεί, υπήρχε ένας Γκόγκολ,ένας Δαρβίνος,και ένας Έμερσον,που έκλαιγαν γοερά για το που τους έριξε η μοίρα τους.
Με 3 ευρώ τους έσωσα και τους τρείς.
Ετσι ξαναδιάβασα το "πορτραίτο" του αγαπητού μου Γκόγκολ.
Το ασυμβίβαστο τέχνης/δημιουργίας και χρήματος/δόξας, με φαουστικές προεκτάσεις είναι μόνο μία διάσταση  αυτού του έργου.












Λίγοι ξέρουν τον Τάκη Μενδράκο (1927-2014).Σεμνή, ευγενής, και ελεύθερη μορφή.Ποιητής.Δούλεψε όμως κυρίως ως μεταφραστής μετά τις διώξεις και τις εξορίες δίνοντας σημαντικό έργο.

Στο "ΕΞ  ΑΚΑΝΘΩΝ" καταγράφει την δική του εσωτερική εμπειρία της Μακρονήσου και της εξορίας.














Ο Τσάτουιν περιπλανιέται στην Αυστραλία,μελετάει και καταγράφει τους άγραφους κώδικες των ιθαγενών.

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου εκτενή αποσπάσματα από τα σημειωματάρια του που κράτησε στα ταξίδια του σε όλον το κόσμο.Μερικά πολύ ενδιαφέροντα,και όλα φωτίζουν την προσωπικότητα και την οπτική του.













Πως είναι δυνατό για μια τόσο μεγάλη μορφή όπως η Φρίντα Κάλο να γραφεί μια τόσο μεγάλη μαλακία?

Την απάντηση την ξέρουμε.

Τα λεφτά των εμπόρων....


















Πολλοί έχουν την εμπειρία που περιγράφει ο Θωμάς Κοροβίνης.

Μέσα σε μια εξουσιαστική δομή,προστατευόμενος απ'αυτή, δρα ανεξέλεγκτα ένας βρωμερός άνθρωπος.

Τον συναντάς μετά από χρόνια, έξω πια από το κέλυφος που τον προστάτευε.











Η Ισπανίδα μεταφράστρια και νυν κάτοικος Ελλάδας γράφει για τις συναντήσεις και συζητήσεις που είχε με τον Πάτρικ Λη Φέρμορ στο σπίτι του στη Μάνη,Ο ίδιος πάνω από 90 ετών με ελάχιστη όραση επιζητεί αυτή την συντροφιά που θα του κάνει παρέα και στη κατανάλωση κρασιών και ποτών.

Δεν προσθέτει τίποτα σπουδαίο αν κάποιος έχει διαβάσει τη βιογραφία του από την Άρτεμις Κούπερ.
















Αυτοβιογραφικό κείμενο της μεγάλης ηθοποιού Ελένης Ζαφειρίου, έως την αποφοίτηση της από την σχολή του Εθνικού Θεάτρου.
Χωρίς συνέχεια στην διαδρομή της μεταπολεμικά στον κινηματογράφο και στο θέατρο.
Θα άξιζε η μαρτυρία της.
















Ο Βαλτινός το ονομάζει μυθιστόρημα.
Θα έχει τους λόγους του που εμείς μπορούμε να υποθέσουμε.

Τρία πεζά που φωτογραφίζουν την πορεία της ελληνικής κοινωνίας των δεκαετιών'50-'70.

















Χαριτόπουλος και τον εκτιμάμε....

Δευτέρα, 11 Σεπτεμβρίου 2017

Έγνεψα καταφατικά



Είπε νηφάλια:
"Κάποτε έρχεται η στιγμή,που δεν έχεις να πεις τίποτα με τους ζωντανούς.
Αξίζει μόνο να μιλάς με τους νεκρούς..."

Έγνεψα καταφατικά. 

Κυριακή, 27 Αυγούστου 2017

Κοντραμπατζήδες, Δραγουμάνοι και Αλάτι

Κανάγιες!
Τὸ ψωμὶ τῆς ἐξορίας μὲ τρέφει. Κουροῦνες χτυποῦν τὰ τζάμια τῆς κάμαράς μου. Καὶ σὲ βασανισμένα στήθη χωρικῶν βλέπω νὰ δυναμώνει ἡ πνοὴ ποὺ θὰ σᾶς σαρώσει.
(ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ-Κάθαρσις)



Διαβάζω σήμερα

"Αυστηρότερες ποινές για όσους βιαιοπραγούν κατά των ελεγκτών της ΑΑΔΕ....."


Για κάθε λέξη του παραπάνω τίτλου θα μπορούσε να γραφεί ολόκληρο χρονικό και μελέτη στη κατεχόμενη και λεηλατούμενη χώρα.

Όμως σήμερα επίσης έχω στα χέρια μου το ημερολόγιο/χρονικό που κράτησε ένας δάσκαλος σε μια επαρχία.Εντυπωσιακές οι αναφορές του για τις δεκαετίες 1900-1940 και εντυπωσιακότερες οι ομοιότητες με το σήμερα ιδιαίτερα στη ΛΗΣΤΡΙΚΗ ΦΟΡΟΛΟΓΗΣΗ και στους υπαλλήλους/εκτελεστές των εντολών του ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ της χώρας.

Και τότε όπως και σήμερα φορολογούνται τα πάντα ληστρικά.Φόροι επιτηδεύματος, γης, ζώων, παραγωγής,μεταβίβασης,κληρονομιάς,υπεραξίας... Έμμεσοι φόροι σε όλα όσα υπάρχουν στην αγορά.Εφοριακοί,ενοικιαστές προσόδων,κλητήρες,δικαστές και Χωροφύλακες σαρώνουν τα πάντα.Και πλειστηριασμοί για χρέη προς το "δημόσιο" ακόμη και βοδιών για όργωμα.

Η απόγνωση είναι τόσο μεγάλη που εξαγριωμένο πλήθη πυρπολούν την εφορία Αρεόπολης. 

Όμως υπήρχαν και τα ΜΟΝΟΠΩΛΙΑ στο Αλάτι,σπίρτα,κλπ που ήταν αποκλειστικά έσοδα των ΔΑΝΕΙΣΤΏΝ (η τότε ΑΑΔΕ,οι οποίοι στεγαζόταν στο σημερινό μέγαρο Μαξίμου και αργότερα στο Κολωνάκι έως το 1978)

Συγκλονιστικές είναι οι καταγραφές του δασκάλου/χρονικογράφου για διωγμούς σχετικά με το Αλάτι.

Το μέρος είναι παράλιο και παράγεται άφθονο φυσικό Αλάτι το οποίο οι κάτοικοι χρειάζονται σε μεγάλες ποσότητες για να παστώσουν τρόφιμα-δεν υπήρχαν ψυγεία.

Απαγορευόταν όμως αυστηρά να μαζέψουν το άφθονο Αλάτι και έπρεπε να αγοράσουν ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ από το Μονοπώλιο των δανειστών φυσικά σε τιμές υπερβολικές.
Οι Χωροφύλακες είχαν εντολή να ψεκάζουν με πετρέλαιο τις Αλυκές για να μη μπορούν οι φτωχοί κάτοικοι να χρησιμοποιούν το ντόπιο αλάτι.Όμως ως γνωστόν οι μπάτσοι είναι τεμπελχανάδες και το πετρέλαιο ακριβό, έτσι ψέκαζαν μόνο λίγες αλυκές.
Οι γυναίκες κατέβαιναν αξημέρωτο στις απόμερες αλυκές,μάζευαν όσο αλάτι προλάβαιναν και γύριζαν πριν φέξει ζαλωμένες στα χωριά τους.

Οι κυρίαρχοι το έμαθαν και σφόδρα ταράχτηκαν για τον παρά που έχαναν στη θαλασσινή και ...αλατισμένη Ελλάδα..Διέταξαν τα μαντρόσκυλα τους να παραφυλάνε στους δρόμους και στα μονοπάτια και όσους πιάνουν με αλάτι να τους ξεσκίζουν.
Μια ομάδα γυναικών ένα ξημέρωμα έπεσε σε τέτοιο μπλόκο.Πέταξαν το αλάτι που ήταν ζαλωμένες και είχαν μαζέψει με τόσο κόπο και για να μη τις συλλάβουν οι χωροφύλακες τους επιτέθηκαν με τα ραβδιά που κρατούσαν και εξαφανίστηκαν στους λόγγους.

Όμως τι θα γινόταν χωρίς αλάτι; H μόνη λύση ήταν να υπάρχει κάποιος να τις ειδοποιεί για τα μπλόκα και αυτές να επιστρέφουν από ρεματιές,γκρεμούς και λόγγους και όχι από δρόμους και μονοπάτια.Και το έκαναν.Μόνο που όταν έφταναν τα ξυπόλυτα πόδια τους ήταν ματωμένα και πληγιασμένα.Αλάτι ματωμένο....

Ναι έτσι επέζησε τούτος ο λαός στους αιώνες με τομάρια Βασιλιάδες και πρωθυπουργούς να τον έχουν παραδώσει στους ξένους τοκογλύφους.Με μικρές και μεγάλες καθημερινές αντιστάσεις κι ας τις ονομάζουν οι δοσίλογοι, φοροδιαφυγή, εισφοροδιαφυγή, βιαιοπραγία, παρανομία, ελεγκτές, αρχές, νόμους και όπως τους συμφέρει.Είναι η ανάγκη για επιβίωση που γίνεται επιτακτικό καθήκον να μη πάνε όλοι οι πόροι ζωής στους ξένους άρπαγες και κυρίαρχους.


ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ